( أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نار وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِين ) ( 1 ) واز آن استبداد واستكبار هفت شبهه أو را سانح شد ، وبعد از وى در سائر خلائق اين شبهات سرايت كرد ، تا آنكه بعد از غروب آفتاب نبوتِ هر نبىّ بعضي از آن شبهه‌ها در نفوس خلايق وعلماى آن پيغمبر پديد آمده ، هر كدام از ايشان آنچه مناسب استعداد ايشان بود ، وبر آن ميلى ومحبتي تمام داشتند فرا گرفتند ، ودليلْ گفتن بر آن آغاز كردند ، وكتب خانه‌ها از أدله عقلي ونقلي پر ساختند ، واز كلام پيغمبر خود ، آنچه موافق اعتقاد ايشان نبود تأويل كرده ، به اعتقاد خود راست كردند ، وهر چه تأويل نتوانستند كرد ، متشابه نام نهادند . واين اختلاف وافتراق به حكم حديث : « ستفرق أمتي » در أمت پيغمبر ما ( صلى الله عليه وآله وسلم ) زيادة گرديد ، عدد متفرقان أمت آن حضرت ( صلى الله عليه وآله وسلم ) به هفتاد وسه فرقه رسيد ، چه منتسبان ملت احمدى ( صلى الله عليه وآله وسلم ) نيز چون آفتاب رسالت ( صلى الله عليه وآله وسلم ) به حجاب غيب متوارى ومحتجب گشت ، وظلمت هوا اندك اندك از مقرّ استتار ( 2 ) بيرون آمد ، ومزاج قلوب ايشان از اعتدال رو به انحراف بنهاد ، مخالفت واختلاف ظاهر مىشد ، وبه حسب بُعد از عهد حضرت رسالت واحتجاب نور وحى وعصمت ، هر روز ظلمات حب جاه وپيشوايى ، وآرزوى امامت وفرمانروايى در دماغ علما وعظما زيادة مىگشت ، ودر ميان ايشان اختلاف پديد مىآمد ، واز متقدم به متأخر منتقل مىشد ، وظلمات آن

--> 1 . سوره ص ( 38 ) : 76 . 2 . در [ الف ] اشتباهاً : ( استنار ) آمده است .